‘Nieuwstalgie’ brengt klassieke (vlees)gerechten terug

Van stamppot met worst tot het balletje gehakt met bijzondere kruiding: vertrouwde gerechten keren terug op de menukaart, maar vaak in een eigentijds jasje. Die hang naar vroeger is niet alleen een culinaire trend. Maxima Kitchen Equipment sprak hierover met Machiel Reinders, senior onderzoeker consumentengedrag bij Wageningen University & Research.
 
Volgens Reinders kan de aantrekkingskracht van nostalgisch eten onder meer te maken hebben met vertrouwdheid, authenticiteit en houvast in een veranderende wereld.
 
Nieuwstalgie
Nostalgie speelt een steeds opvallendere rol op menukaarten en in de vitrine van versspeciaalzaken. Johan van de Bunt, ex-chef en Business Development Specialist bij Maxima Kitchen Equipment, herkent die ontwikkeling: “Klassieke gerechten en smaken worden door chefs steeds vaker opnieuw ontdekt en gecombineerd met moderne ingrediënten en technieken.” Deze trend wordt ook wel ‘nieuwstalgie’ genoemd: het vertrouwde gevoel van vroeger, met een hedendaagse twist.
 
Volgens Reinders heeft de aantrekkingskracht van nostalgisch eten onder andere te maken met authenticiteit. “Nostalgische producten voelen ambachtelijk en oorspronkelijk. Ze roepen een gevoel van vroeger op, al dan niet geromantiseerd. Daarmee kunnen ze positieve, warme gevoelens of herinneringen aan iemands jeugd oproepen, of misschien zelfs een verlangen naar het verleden.”
 
Ook sociaal-culturele identiteit speelt volgens hem een rol. Zo kunnen gerechten uit de oud-Hollandse keuken een gevoel van verbondenheid met de eigen cultuur oproepen.
 
‘Houvast’
Dat nostalgie juist nu veel aandacht krijgt, kan volgens Reinders onder andere te maken hebben met de onzekerheden van deze tijd. “Ik denk dat deze ontwikkeling ook gevoed wordt door de toenemende onzekerheden waarmee consumenten geconfronteerd worden, zoals klimaatverandering en economische en politieke onzekerheden. Door het verleden te romantiseren kun je wegvluchten van een onzekere toekomst.”
Ook globalisering en de industrialisatie van voedselproductie kunnen volgens hem een rol spelen. “Consumenten zoeken houvast in ‘home-made’ en lokaal geproduceerde producten als baken in een snel veranderende wereld waarin oude zekerheden lijken te verdwijnen.”
Vertrouwde smaken fungeren als ‘comfort food’
 
Bij eten speelt nog iets extra’s mee, legt Reinders uit: smaak en geur kunnen sterke herinneringen oproepen aan bijvoorbeeld jeugd of familietradities. “De combinatie van sensorische herkenning, dus smaak en geur, en sociale en culturele betekenis, zoals familie, traditie en identiteit, is precies wat een gerecht tot comfort food maakt.”
 
Behoefte
Of ‘nieuwstalgie’ als trend blijvend is, vindt Reinders lastig te voorspellen. Culinaire trends bewegen volgens hem in golven. Zo was er eerder juist een beweging weg van de eigen culinaire traditie richting de wereldkeuken, en deze trend bestaat nog steeds.
 
Toch denkt Reinders dat er altijd enige behoefte aan nostalgie zal blijven bestaan. “Enige behoefte aan nostalgie zal denk ik altijd wel blijven. Mensen hebben nu eenmaal de psychologische behoefte terug te verlangen naar vroeger vanuit een gevoel van veiligheid en geborgenheid.”